Persoonlijk | Gelijkwaardig | Betrokken | Vertrouwd

Mijn vader of moeder heeft een probleem

Het valt voor kinderen en jongeren niet mee om op te groeien in een gezin waar één van de ouders (of allebei) een psychische aandoening/ psychiatrische stoornis heeft of waar sprake is van verslaving of van geldproblemen. Wat nou als je vader of moeder een probleem heeft, waar jij het moeilijk mee hebt. Hij of zij is heel vaak verdrietig of juist boos. Als je thuiskomt ligt je moeder soms in bed, of ze heeft hoofdpijn waardoor je zachtjes moet doen. Je weet niet zo goed wat je wel of niet moet zeggen of doen om je vader of moeder op te vrolijken. En dat maakt je verdrietig en bang.

Misschien heeft je vader of moeder wel een:

  • depressie;
  • angststoornis;
  • PTSS;
  • schulden;
  • verslaving;
  • andere psychische problemen.

Je vader of moeder is emotioneel niet (altijd) beschikbaar of is erg wispelturig (ambivalent) in zijn/ haar gedrag. Dat maakt dat je het moeilijk vindt om in te schatten wat je wel of niet tegen je ouders kunt zeggen. Je voelt je heel loyaal aan je ouders en je hebt heel goed geleerd om je aan te passen aan (de wensen of grillen) van je ouders. Hoe het met jou gaat op school of thuis lijkt niemand echt iets te boeien.

Je bent gewend om je altijd maar aan te passen. Ook zou je graag willen dat er wat meer aandacht was voor jou. Dat is begrijpelijk. Want ook jij bent belangrijk!

Wat kan ik doen?

Voor anderen is het vaak moeilijk om te zien dat jij een probleem hebt. Je durft je ouders er misschien niet mee lastig te vallen. En je bent bang dat als je het aan iemand anders vertelt, je ouders misschien wel boos of verdrietig worden. Je wilt niet dat zij zich zorgen om jou maken.

Kinderen waarvan (één van de) ouders een psychische stoornis heeft, willen vaak niet dat hun ouders zich ook nog druk moeten maken om hen. Ze zijn vaak heel goed in het zich (leren) aanpassen. Of ze laten moeilijk gedrag zien, omdat ze niet zo goed weten hoe ze op een andere manier moeten aangeven dat er iets aan de hand is. 

Het is belangrijk dat je er toch met iemand over praat. Iemand die jij vertrouwt en waarbij je je veilig voelt. Je kunt ook (anoniem, dus zonder dat iemand het weet) bellen of chatten met de kindertelefoon (telefoonnummer: 0800-0432). Zij luisteren graag naar je.

Signalen dat er iets aan de hand is

Ook al doe jij heel goed je best om er voor te zorgen dat anderen niet zien dat er iets met je aan de hand is, is het toch belangrijk dat jij ook hulp krijgt. Jij bent namelijk net zo belangrijk als anderen. Er zijn wat signalen waar anderen (meesters, juffen, tantes of ooms) op kunnen letten als ze het gevoel hebben dat er iets met jou (of binnen jouw gezin) aan de hand is.

Het is belangrijk dat deze signalen, hoe klein ook, serieus genomen worden en dat ze vroegtijdig worden (h)erkend. Kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP) of kinderen van ouders waarbij sprake is van verslaving (KVO), lopen meer risico op psychische problemen en verslaving op latere leeftijd.

Een paar signalen:

  • ik pas me gemakkelijk aan en cijfer mezelf regelmatig weg. Ik vind mezelf niet zo belangrijk;
  • ik vind het moeilijk om te laten zien dat ik boos of verdrietig ben;
  • ik voel me erg verantwoordelijk voor mijn ouder(s), broers en zussen;
  • ik doe regelmatig taken die een kind eigenlijk niet hoort te doen;
  • na schooltijd ga ik direct naar huis;
  • er komen geen vriendjes of vriendinnetjes over de vloer;
  • ik schaam me regelmatig voor mijn ouders/ thuissituatie;
  • ik voel me vaak eenzaam of verdrietig;
  • ik ben vaak erg boos en zet me af tegen mijn ouders (of andere volwassenen). Ik weet zelf niet eens altijd waarom.

Voor sommige kinderen is het moeilijk om echt kind te kunnen zijn. Dit komt door alle problemen en zorgen die zij thuis ervaren. Veel kinderen en jongeren waarbij thuis van alles aan de hand is, schamen zich voor hun thuissituatie. Er komen weinig of geen vrienden over de vloer. En daardoor kun je je best eenzaam voelen.

"Als iemand aan me vraagt hoe ik me voel, zeg ik vaak dat het goed gaat (ook als dat eigenlijk niet waar is)"

Voor ouders of verwijzers

Op latere leeftijd hebben kinderen van ouders met een psychische stoornis of verslaving vaak nog last van de gevolgen van de kindertijd. Het risico om zelf ook psychische klachten te ontwikkelen is groter en ook het risico op verslaving is groter dan bij kinderen met een meer stabiele thuissituatie.

Ouders die met psychische problemen of verslaving worstelen vinden het over het algemeen erg moeilijk om hulp te vragen. Zij schamen zich voor hun problemen en willen er liever niet met anderen over praten. Soms is er angst voor uithuisplaatsing of gedwongen hulp. Angst voor wachtlijsten of onbegrip.

Het is heel dapper als je toch om hulp vraagt.

Neem dus gerust contact op. Ik luister zonder oordeel naar jouw verhaal en samen kunnen we onderzoeken op welke manier ik jou en/of je kind(eren) het beste kan ondersteunen. Zodat jouw zoon of dochter leert dat hij of zij gewoon weer kind mag zijn, niet verantwoordelijk is voor jouw problemen en weerbaar is in het contact met anderen.